Παρασκευή, 5 Ιουνίου 2009

Το χρήμα δεν... τρώγεται

«Η Γη διαθέτει επαρκείς πόρους για να ικανοποιήσει τις ανάγκες όλων, αλλά όχι επαρκείς για την απληστία ορισμένων». Αυτή η δήλωση του Μαχάτμα Γκάντι φωτίζει την ουσία του προβλήματος των διαθέσιμων πόρων και ταυτόχρονα είναι σήμερα όσο ποτέ άλλοτε προφητική.
1. Η μητέρα Γη δίνει πλουσιοπάροχα αγαθά για την κοινή μας ζωή. Είναι αυτονόητο ότι αυτά τα αγαθά πρέπει να χρησιμοποιούνται με σύνεση και φειδώ, όχι μόνον επειδή είναι μια κοινή κληρονομιά αλλά και επειδή η δυνατότητα ανανέωσης της φύσης χρειάζεται πολύ χρόνο.
Αλλά η λογική και η υπευθυνότητα απέναντι στις φυσικές διαδικασίες έχουν παραχωρήσει τη θέση τους σε μιαν απεριόριστη εκμετάλλευση στο όνομα της ανάπτυξης και της οικονομίας της αγοράς. Η διδαχή του Φράνσις Μπέικον επηρέασε επί αιώνες και μέχρι σήμερα τη συμπεριφορά μας: «Η φύση είναι μια πόρνη. Εμείς οφείλουμε να τη δαμάσουμε, να μάθουμε τα μυστικά της και να την υποτάξουμε στις επιθυμίες μας». Το ότι θεωρήσαμε τη φύση ως έναν σωρό από πρώτες ύλες που πρέπει να τις μετατρέψουμε σε «πλούτο» μάς οδήγησε σε μια δραματική εξάντληση των φυσικών πόρων.
2. Με αυτές τις προϋποθέσεις, οι πιο μεγάλες ανησυχίες και οι πιο μεγάλοι φόβοι αναφέρονται στην απώλεια εκείνων των πόρων που εγγυώνται το τωρινό παραγωγικό και ενεργειακό σύστημα. Η βαθμιαία εξάντληση των κοιτασμάτων πετρελαίου, άνθρακα και φυσικού αερίου προδιαγράφει έναν νέο Μεσαίωνα.
Οι μισές από τις θέσεις εργασίας στον κόσμο συνδέονται με την αλιεία, τη γεωργία, την οικονομία συλλογής και παραγωγής τροφίμων. Οι πόροι ζωής είναι θεμελιακοί για τις λεγόμενες οικονομίες διαβίωσης.
Το νερό, ο αέρας, η γονιμότητα των εδαφών, για να μη μιλήσουμε για την κατάσταση των δασών, των ωκεανών, των ποταμών και της βιοποικιλότητας του ζωικού και φυτικού κόσμου, απειλούνται όλο και περισσότερο από το γεγονός ότι η φύση έγινε αντικείμενο κυριαρχίας. Ο τελικός απολογισμός αρχίζει να καταγράφει τις τεράστιες βλάβες που προκαλούνται στους φυσικούς πόρους και στο οικοσύστημα.
3. Για να το κάνουμε όμως αυτό, χρειάζεται να απαρνηθούμε την οικονομική ανάπτυξη ως μοναδικό κριτήριο ανθρώπινης προόδου. Σε αυτό το πλαίσιο, η ανενδοίαστη χρήση των γενετικών πόρων ανοίγει νέα σύνορα, δημιουργεί νέους κινδύνους και θέτει ένα πρόβλημα δικαιοσύνης.
Το 20% του παγκόσμιου πληθυσμού χρησιμοποιεί το 75% των παγκόσμιων πόρων. Οταν λοιπόν έχουμε επίγνωση των βιοφυσικών ορίων, δεν μπορούμε να θεωρούμε δίκαιη την τωρινή κατανομή των πόρων και την αυξανόμενη ιδιωτικοποίηση των κοινών αγαθών. Η πάλη ενάντια στην ιδιωτικοποίηση των κοινών αγαθών, ο αγώνας για την προστασία τους και την αξιοποίησή τους είναι μια επιλογή δημοκρατίας και πολιτισμού.
Πολλά από αυτά τα αγαθά και από αυτούς τους πόρους ανήκουν δικαιωματικά στις τοπικές και αυτόχθονες κοινότητες, είναι αναπόσπαστο στοιχείο των παραδοσιακών πολιτισμών. Οι παραδοσιακές γνώσεις υπήρξαν πάντοτε οι αληθινοί προστάτες της βιοποικιλότητας, της αναγέννησης και της εξοικονόμησης των πόρων. Πολλές φορές οι γνώσεις των αυτοχθόνων κοινοτήτων αποκάλυψαν φυσικές ιδιότητες, που αξιοποιήθηκαν έπειτα για την παραγωγή φαρμάκων και καλλυντικών, χωρίς να τους αναγνωριστεί η ευρεσιτεχνία ή να πληρώσει η βιομηχανία κάποιο ποσό για την εκμετάλλευσή τους.
4. Μεγάλο μέρος της φτώχειας στον κόσμο οφείλεται σε αυτές τις μορφές του αθέμιτου σφετερισμού. Το να δίνονται εμπορικές πατέντες στους σπόρους και στη βιοποικιλότητα, το να ιδιωτικοποιείται το νερό και να παραδίδεται η γεωργία στο μονοπώλιο των πολυεθνικών σημαίνει ότι δίνεται η χαριστική βολή στις οικονομίες διαβίωσης και στη γυναικεία εργασία στις πελώριες υπαίθρους του κόσμου.
Πολλές ομάδες προσώπων στον Τρίτο Κόσμο, ιδιαίτερα οι αγρότισσες και οι αυτόχθονες λαοί, κατέχουν γνώσεις και παραγωγικές πρακτικές απολύτως βιώσιμες, ικανές να ανανεώνουν τη γονιμότητα της γης, να συντηρούν το νερό, να επιλέγουν τους σπόρους.
Η ευημερία αυτών των κοινοτήτων είναι ευθέως ανάλογη προς την ικανότητα των μελών τους να μοιράζονται τους πόρους με δικαιοσύνη και φειδώ.
5. Η απεριόριστη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων από την αγορά και τις τεχνοεπιστήμες μάς επιβάλλει να στοχαστούμε κριτικά για το δικό μας δυτικό πολιτισμικό σύμπαν. Η υπεροχή της οικονομίας σε σχέση με τη φύση και την κουλτούρα είναι μια αιτία της κρίσης των πόρων και της αειφορίας. Για να κατανοήσουμε ότι το χρήμα δεν είναι μετατρέψιμο σε ζωή, είναι ίσως σκόπιμο να θυμηθούμε τη σοφία των αμερικανών ιθαγενών όταν δήλωναν: «Μόνο όταν θα έχεις κόψει το τελευταίο δέντρο, όταν θα έχεις ψαρέψει το τελευταίο ψάρι και θα έχεις μολύνει τον τελευταίο ποταμό, μόνον τότε θα κατανοήσεις ότι δεν μπορείς να τρως χρήματα».

Αρθρο της Περιβαλλοντικής Ομάδας Αλμυρού «Εν Δράσει»
από το Χρήστο Καραζούπη στην εφημερίδα Ταχυδρόμος του Βόλου 5/6/2009,
για την Παγκόσμια ημέρα περιβάλλοντος.

buzz it!

Related Posts with Thumbnails
 
Προσαρμοσμένη αναζήτηση
    follow me on Twitter

    Αξίζει να τα δείτε...

    Οι φίλοι μου στο Sync.gr

    ΜΑΓΝΗΤΗΣ Copyright © 2009 WoodMag is Designed by Ipietoon for Free Blogger Template